امکان تنظیم قراردادهای ملکی اشخاص حقوقی در سامانه کاتب
مقدمه
با فعالشدن قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب، شرکتها، سازمانها و نهادها میتوانند قراردادهای یکسان معاملات املاک را بدون نیاز به مراجعه به مشاوران املاک، بهصورت الکترونیکی تنظیم، امضا و مدیریت کنند.
بر اساس گزارش پایگاه خبری اختبار به نقل از قوه قضاییه، محسن طاهریان، معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی، از عملیاتیشدن این قابلیت خبر داده و اعلام کرده است که امکان استفاده از خدمات خودکاربری، که پیشتر برای اشخاص حقیقی فراهم بود، اکنون به اشخاص حقوقی نیز گسترش یافته است.
با راهاندازی این خدمت، نمایندگان قانونی شرکتها و سازمانها میتوانند پس از احراز هویت و تأیید سمت و اختیارات خود، از امکانات مربوط به تنظیم و مدیریت قراردادهای یکسان ملکی در سکوی کاتب استفاده کنند.
مبنای قانونی این قابلیت، تبصره ۲ ماده ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول است که دسترسی اشخاص حقیقی و حقوقی به سامانه ثبت الکترونیک اسناد را برای ثبت معاملات مشمول قانون، در قالب قراردادهای یکسان و نمونه پیشبینی کرده است.
قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب چیست؟
قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی، یکی از خدمات الکترونیکی سکوی کاتب است که به شرکتها، سازمانها و نهادها اجازه میدهد برخی از فرآیندهای مربوط به قراردادهای ملکی را بدون مراجعه به مشاوران املاک انجام دهند. این امکان با هدف تسهیل دسترسی به خدمات ثبتی و کاهش نیاز به واسطهها توسعه یافته است.
پیش از فعالشدن این قابلیت برای اشخاص حقوقی، امکان استفاده مستقیم از خدمات خودکاربری برای اشخاص حقیقی فراهم شده بود. اکنون نمایندگان قانونی شرکتها و سازمانها نیز میتوانند پس از احراز هویت و تأیید اختیارات خود، از خدمات مرتبط با تنظیم، ثبت، مدیریت و استعلام قراردادهای یکسان استفاده کنند.
نکته مهم این است که خودکاربری به معنای امکان تنظیم هر نوع قرارداد ملکی با شرایط دلخواه نیست. مطابق تبصره ۲ ماده ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، این دسترسی در چارچوب قراردادهای یکسان و نمونه و برای املاک دارای سند رسمی پیشبینی شده است.
در قراردادهای یکسان، طرفین امکان تغییر آزادانه شروط قراردادی را ندارند. بنابراین، اگر شرکت یا سازمانی قصد داشته باشد معاملهای با شرایطی خارج از قالبهای تعیینشده انجام دهد، میتواند برای تنظیم سند متناسب با توافق خود به دفتر اسناد رسمی مراجعه کند.
فعالشدن این خدمت میتواند انجام بخشی از امور قراردادی اشخاص حقوقی را سادهتر کند؛ با این حال، استفاده از آن همچنان تابع شرایط قانونی، احراز صلاحیت نمایندگان و محدودیتهای مربوط به معاملات ملکی است.
اشخاص حقوقی چگونه در سامانه کاتب احراز هویت میشوند؟
یکی از مهمترین ویژگیهای جدید سامانه کاتب برای اشخاص حقوقی، امکان احراز هویت الکترونیکی نمایندگان قانونی شرکتها و سازمانهاست. برخلاف اشخاص حقیقی که با کد ملی شناسایی میشوند، شرکتها و سایر اشخاص حقوقی دارای شناسه ملی مستقل هستند و انجام اقدامات قراردادی از طرف آنها باید توسط افراد دارای اختیار قانونی صورت گیرد.
به گفته محسن طاهریان، معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی، سکوی کاتب از طریق ارتباط با پایگاه اطلاعات اشخاص حقوقی، امکان بررسی هویت و صلاحیت امضای نمایندگان را فراهم کرده است.
در این فرآیند، نماینده قانونی یا بالاترین مقام مسئول شخص حقوقی وارد کارتابل خود در سامانه کاتب میشود و با واردکردن شناسه ملی شرکت و کد ملی خود، درخواست احراز هویت را ثبت میکند. سامانه پس از استعلام اطلاعات، سمت و صلاحیت امضای متقاضی را بررسی میکند و در صورت تأیید، دسترسی لازم را فعال میکند.
مراحل احراز هویت اشخاص حقوقی در سامانه کاتب
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| ورود به سامانه | ورود نماینده قانونی یا مقام مسئول به کارتابل شخصی در کاتب |
| ثبت اطلاعات | واردکردن شناسه ملی شخص حقوقی و کد ملی نماینده |
| بررسی صلاحیت | استعلام اطلاعات و بررسی سمت و اختیار امضای متقاضی |
| تأیید دسترسی | فعالشدن دسترسیهای مربوط در صورت تأیید صلاحیت |
| استفاده از خدمات | امکان تنظیم، ثبت، ویرایش و استعلام قراردادهای یکسان در چارچوب دسترسیهای اعطاشده |
اشخاص حقوقی چه خدماتی را میتوانند از طریق سامانه کاتب انجام دهند؟
با فعالشدن قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب، شرکتها، سازمانها و نهادها میتوانند بخشی از امور مربوط به قراردادهای ملکی خود را بهصورت الکترونیکی انجام دهند. این خدمات با هدف تسهیل فرآیندهای ثبتی، کاهش مراجعات حضوری و فراهمکردن امکان مدیریت مستقیم قراردادها توسعه یافتهاند.
بر اساس توضیحات معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی، مهمترین امکانات پیشبینیشده برای نمایندگان قانونی اشخاص حقوقی عبارتاند از:
آیا استفاده از سامانه کاتب جایگزین مراجعه به دفاتر اسناد رسمی میشود؟
فعالشدن خدمات خودکاربری، نیاز به مراجعه به مشاوران املاک را برای تنظیم قراردادهای یکسانِ واجد شرایط برطرف میکند؛ اما این موضوع به معنای حذف نقش دفاتر اسناد رسمی نیست.
بر اساس تبصره ۲ ماده ۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، استفاده از این امکان به قراردادهای یکسان و نمونه مربوط به املاک دارای سند رسمی محدود است. در این قراردادها، طرفین نمیتوانند شروط قراردادی را آزادانه کاهش یا افزایش دهند.
بنابراین، اشخاص حقوقی که قصد تنظیم قرارداد خارج از قالبهای یکسان را دارند، میتوانند برای ثبت توافقات موردنظر خود به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند.
مزایای فعالشدن خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب
راهاندازی قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب، گامی در جهت توسعه خدمات الکترونیکی ثبت اسناد و سادهسازی فرآیندهای مرتبط با معاملات ملکی شرکتها و سازمانها به شمار میرود.
البته افزایش سرعت، کاهش هزینهها و ارتقای امنیت حقوقی قراردادها از اهداف و مزایای مورد انتظار این خدمت هستند و میزان تحقق آنها به عملکرد سامانه، شرایط هر معامله و رعایت الزامات قانونی بستگی دارد.
جمعبندی؛ توسعه خدمات الکترونیکی معاملات ملکی در سامانه کاتب
فعالشدن قابلیت خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب، امکان تازهای برای شرکتها، سازمانها و نهادها فراهم کرده است تا قراردادهای یکسان معاملات ملکی را در چارچوب مقررات قانونی، بهصورت الکترونیکی تنظیم و مدیریت کنند.
این خدمت با فراهمکردن امکان احراز هویت نمایندگان قانونی و بررسی اختیار امضای آنان، میتواند به کاهش مراجعات حضوری، تسهیل فرآیندهای قراردادی و افزایش شفافیت در انجام معاملات کمک کند.
با این حال، استفاده از خودکاربری کاتب به معنای جایگزینی کامل خدمات دفاتر اسناد رسمی نیست. تنظیم قراردادهای خارج از قالبهای یکسان و انجام سایر امور ثبتی، همچنان تابع الزامات قانونی مربوط خواهد بود.
در مجموع، توسعه این قابلیت را میتوان یکی از اقدامات مرتبط با اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول و گسترش دسترسی الکترونیکی اشخاص حقوقی به خدمات ثبتی دانست.
سؤالات متداول درباره خودکاربری اشخاص حقوقی در سامانه کاتب
آیا شرکتها میتوانند بدون مراجعه به مشاور املاک در سامانه کاتب قرارداد تنظیم کنند؟
بله. بر اساس اعلام معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی، اشخاص حقوقی میتوانند پس از احراز هویت و تأیید صلاحیت نماینده قانونی، قراردادهای یکسان معاملات ملکی را در چارچوب مقررات از طریق سامانه کاتب تنظیم و مدیریت کنند.
برای احراز هویت اشخاص حقوقی در سامانه کاتب چه اطلاعاتی لازم است؟
طبق توضیحات منتشرشده، نماینده قانونی یا مقام مسئول باید از طریق کارتابل خود، شناسه ملی شخص حقوقی و کد ملی خود را وارد کند. سپس سامانه با استعلام اطلاعات، سمت و اختیار امضای متقاضی را بررسی میکند.
آیا امکان ویرایش قراردادهای ملکی در سامانه کاتب وجود دارد؟
بله. بر اساس خبر منتشرشده، امکاناتی مانند ثبت، ویرایش، درج متمم، رفع محدودیت و استعلام قراردادها برای نمایندگان تأییدشده پیشبینی شده است. استفاده از این امکانات به سطح دسترسی و ضوابط سامانه بستگی دارد.
آیا فعالشدن خودکاربری کاتب به معنای حذف دفاتر اسناد رسمی است؟
خیر. قابلیت خودکاربری برای تنظیم قراردادهای یکسان و در محدوده مقررات قانونی فراهم شده است. این امکان جایگزین تمام خدمات دفاتر اسناد رسمی نیست و تنظیم برخی معاملات و اسناد همچنان نیازمند طی مراحل قانونی مربوط خواهد بود.